Các tập đoàn công nghệ có thể chi hàng tỷ USD cho GPU nhưng vẫn đứng trước nguy cơ đình trệ hạ tầng nếu thiếu đi một loại kim loại mà ít nhà đầu tư nào để ý tới cách đây nửa năm: indium. Trung Quốc, quốc gia đang kiểm soát khoảng 70% nguồn cung indium toàn cầu, đã bắt đầu thắt chặt giám sát xuất khẩu, biến loại vật liệu này thành một rủi ro trực tiếp đối với các trung tâm dữ liệu AI. Indium là thành phần thiết yếu để tạo ra indium phosphide (InP), vật liệu nền cho các chip quang học tốc độ cao giúp kết nối các cụm GPU.
Báo cáo từ Reuters cho thấy các quan chức hải quan Trung Quốc đã bắt đầu yêu cầu người mua nước ngoài tiết lộ danh tính người dùng cuối, một động thái chưa từng có tiền lệ đối với loại kim loại vốn chưa nằm trong danh mục kiểm soát xuất khẩu chính thức. Việc phê duyệt đơn hàng vốn trước đây chỉ mất một ngày hiện đã kéo dài thành nhiều ngày, gây ra tâm lý căng thẳng cho các nhà sản xuất tại Bắc Mỹ và châu Âu. Kể từ khi Bắc Kinh đưa InP vào danh sách kiểm soát vào tháng 2/2025, giá trung bình của một tấm wafer InP 6 inch đã tăng vọt 250%, chạm mốc 5.000 USD. Đây không phải là một sự cố ngẫu nhiên mà là một phần trong chiến lược gây áp lực có hệ thống của Trung Quốc lên chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
Rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng và nỗ lực tự chủ của các doanh nghiệp phương Tây
Sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc đang đẩy các doanh nghiệp công nghệ Mỹ vào thế khó khi các lựa chọn thay thế vô cùng hạn chế. Hiện tại, AXT và Sumitomo (Nhật Bản) kiểm soát gần 80% sản lượng vật liệu nền InP ngoài Trung Quốc, nhưng năng lực sản xuất của họ không thể đáp ứng ngay lập tức nhu cầu đang tăng phi mã. Coherent, một trong những nhà cung cấp linh kiện quang học hàng đầu, đã phải đưa vấn đề chậm trễ giấy phép xuất khẩu vào chương trình nghị sự song phương khi CEO Jim Anderson tháp tùng phái đoàn doanh nghiệp Mỹ đến Bắc Kinh. Để tự cứu mình, Coherent đang nỗ lực gấp đôi công suất tại cơ sở ở Texas và đặt mục tiêu tiếp tục tăng quy mô vào cuối năm 2027, tuy nhiên việc xây dựng và kiểm định dây chuyền mới cần rất nhiều thời gian.
Washington cũng đang nỗ lực bù đắp sự chậm trễ bằng các biện pháp mang tính chiến lược. Cơ quan Hậu cần Quốc phòng Mỹ (DLA) đã phát hành yêu cầu mời thầu nhằm dự trữ tới 403 tấn indium trong vòng ba năm, một phần của kế hoạch trị giá 12 tỷ USD để bảo vệ các khoáng sản thiết yếu. Dù vậy, các chuyên gia nhận định rằng Mỹ đang phải “mua bảo hiểm khi đám cháy đã bắt đầu”, bởi các dấu hiệu cảnh báo từ việc Trung Quốc hạn chế gallium và germanium vào năm 2023 đã bị ngó lơ quá lâu. Trong khi các siêu tập đoàn như Google đang gấp rút chốt các hợp đồng cung ứng quang học để bảo vệ dự án trung tâm dữ liệu, thị trường vẫn phải đối mặt với thực tế rằng việc đa dạng hóa nguồn cung vật liệu bán dẫn là một bài toán tiêu tốn nhiều năm và hàng tỷ USD vốn đầu tư thực tế.
Cuộc đua hạ tầng AI hiện nay đã vượt xa khỏi phạm vi của những con chip xử lý hay năng lượng sạch, tiến sâu vào tầng vật liệu nền tảng nơi Trung Quốc vẫn đang nắm giữ lợi thế thượng nguồn. Việc thắt chặt kiểm soát indium cho thấy Bắc Kinh có khả năng làm chậm tiến độ triển khai AI của phương Tây mà không cần đến những lệnh cấm vận ồn ào. Đối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư, đây là thời điểm bắt buộc phải đánh giá lại sự an toàn của chuỗi cung ứng vật liệu quang học và ưu tiên các đối tác có khả năng tự chủ sản xuất tấm wafer, nhằm tránh rơi vào tình trạng có GPU nhưng không thể kết nối dữ liệu do thiếu hụt linh kiện nền tảng.
Liên hệ qua Zalo
