Số liệu từ khảo sát nhân viên tháng 2 năm 2026 của Gallup trên hơn 23.000 người lao động tại Mỹ đã chỉ ra một khoảng cách lớn về an toàn nghề nghiệp trong ngành công nghệ. Những nhân viên hiếm khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đối mặt với xác suất bị sa thải dự kiến là 18%, trong khi con số này ở những người sử dụng ít nhất hàng tháng chỉ là 6%. Sự chênh lệch gấp ba lần này vẫn tồn tại ngay cả khi đã kiểm soát các biến số về độ tuổi, trình độ học vấn và lĩnh vực hoạt động. Dữ liệu không khẳng định AI đang trực tiếp thay thế con người một cách ồ ạt — thực tế chỉ 1% công nhân bị sa thải đổ lỗi trực tiếp cho công nghệ này — nhưng nó cho thấy một quy luật sàng lọc tự nhiên khắc nghiệt.
Khi áp lực ngân sách và tăng trưởng chậm buộc các doanh nghiệp phải đưa ra lựa chọn cắt giảm, những người đã thay đổi thói quen làm việc để tích hợp công cụ mới thường có vị thế vững chắc hơn. Theo báo cáo từ Tom’s Hardware và Nikkei Asia, trong hơn 78.500 nhân sự công nghệ bị sa thải đầu năm 2026, có tới hơn 37.000 vị trí liên quan đến tự động hóa quy trình. AI hiện đã trở thành ngôn ngữ mà ban lãnh đạo sử dụng khi họ muốn duy trì khối lượng công việc tương đương với ít nhân sự hơn. Những nhân viên coi AI là một phần không thể thiếu trong quy trình xử lý lỗi mã nguồn hay quản lý dữ liệu đang chứng minh được giá trị thặng dư cao hơn hẳn so với những đồng nghiệp vẫn duy trì phương thức làm việc truyền thống.
Thay đổi hành vi làm việc là chìa khóa để duy trì sự ổn định
Đối với những người điều hành doanh nghiệp, việc ghi thêm cụm từ “thành thạo AI” vào mô tả công việc là chưa đủ. Các con số của Gallup không thực sự nói về việc một người đã tham gia bao nhiêu khóa học, mà tập trung vào hành vi thực tế. Khi đối mặt với một bảng tính hỗn loạn hay một dự án đang tồn đọng, nhân viên đó sẽ chủ động sử dụng công cụ hỗ trợ hay coi đó là một thứ xa lạ nằm ngoài chuyên môn? Đây chính là ranh giới phân định giữa một nhân sự có khả năng thích nghi và một nhân sự dễ bị thay thế. Trong các buổi phỏng vấn, thay vì hỏi những câu lý thuyết, nhà tuyển dụng nên yêu cầu ứng viên mô tả chi tiết lần cuối cùng AI thay đổi cách họ giải quyết một vấn đề. Một người dùng thực thụ sẽ mô tả được quy trình từ nhiệm vụ, công cụ, những sai sót cho đến kết quả cuối cùng, thay vì chỉ nói về năng suất một cách trừu tượng.
Việc đào tạo AI hiện nay cần được xem xét như một công cụ giữ chân nhân tài mang tính chiến lược. Nếu việc sử dụng AI thường xuyên giúp giảm thiểu rủi ro sa thải, thì việc tạo điều kiện cho nhân viên tiếp cận công cụ này mang lại giá trị nghề nghiệp trực tiếp cho họ. Điều này đặc biệt quan trọng với các startup không thể cạnh tranh về lương bổng với các tập đoàn lớn như Microsoft hay Google. Thay vì để nhân viên tự bơi, doanh nghiệp nên cung cấp quyền truy cập vào các công cụ trả phí và xây dựng văn hóa nơi các quản lý trực tiếp sử dụng AI trong công việc hàng ngày. Dù việc sử dụng AI là nguyên nhân dẫn đến sự an toàn hay chỉ là dấu hiệu của một nhân sự xuất sắc, việc coi kỹ năng này là tùy chọn đã trở thành một canh bạc rủi ro cho bất kỳ ai muốn tồn tại lâu dài trong ngành công nghệ.
Câu trả lời thực tế cho bài toán nhân sự hiện nay rất rõ ràng: hãy cung cấp công cụ, thể hiện hành vi mẫu và ngừng coi việc áp dụng AI là một dự án phụ. Với mức rủi ro sa thải lên đến 18% đối với nhóm nhân sự ít sử dụng công cụ mới, việc trì hoãn đào tạo không còn là vấn đề về tiến độ, mà là vấn đề về khả năng sinh tồn của mỗi cá nhân trong tổ chức. Hãy bắt đầu bằng việc tích hợp AI vào những tác vụ nhỏ nhất hàng ngày để biến nó thành một bản năng nghề nghiệp thay vì chỉ là một khẩu hiệu truyền thông.
Liên hệ qua Zalo
