Sự kiện Sam Altman trực tiếp giải đáp thắc mắc trên mạng xã hội X vào tối thứ Bảy vừa qua đã phơi bày những rạn nứt sâu sắc khi các công ty trí tuệ nhân tạo bắt đầu dấn thân vào lĩnh vực quân sự. OpenAI đã quyết định tiếp nhận hợp đồng từ Lầu Năm Góc, một thỏa thuận mà trước đó Anthropic đã từ chối vì lo ngại các điều khoản liên quan đến giám sát hàng loạt và vũ khí tự động. Phản ứng của dư luận và chính các nhân viên trong ngành cho thấy một sự hoài nghi lớn về vai trò của các tập đoàn tư nhân trong việc định hình sức mạnh quốc gia.
Altman lập luận rằng việc tuân thủ các quyết định của chính phủ là biểu hiện của sự tôn trọng tiến trình dân chủ và hiến pháp. Tuy nhiên, lập trường này vốn dĩ là tiêu chuẩn trong ngành quốc phòng truyền thống, nơi các đối tác công nghiệp thường phục tùng sự điều hành của giới chức dân sự. Điểm khác biệt nằm ở chỗ OpenAI dường như chưa được chuẩn bị kỹ lưỡng để quản lý những trách nhiệm mới khi chuyển dịch từ một startup tiêu dùng thành công rực rỡ sang một mắt xích an ninh quốc gia đầy nhạy cảm.
Sức ép đối với các công ty công nghệ càng trở nên nặng nề hơn khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đe dọa đưa Anthropic vào danh sách rủi ro chuỗi cung ứng. Động thái này không chỉ đe dọa cắt đứt nguồn cung phần cứng và đối tác lưu trữ của Anthropic mà còn gửi đi một thông điệp cảnh báo tới toàn bộ ngành công nghiệp. Việc áp đặt các thay đổi điều khoản hợp đồng một cách đơn phương từ phía chính phủ cho thấy sự trỗi dậy của tư duy phe phái, nơi các doanh nghiệp buộc phải chọn phe để tồn tại thay vì hoạt động dựa trên nguyên tắc thị trường tự do.
Ngay cả khi giành được những hợp đồng béo bở, OpenAI vẫn phải đối mặt với rủi ro mất đi những nhân sự tài năng hoặc bị cuốn vào các cuộc tranh luận chính trị không hồi kết. Việc trở thành một nhà thầu quốc phòng buộc các công ty này phải chơi một cuộc chơi tương tự như Palantir hay Anduril, nơi không có chỗ cho sự trung lập. Mối quan hệ giữa Thung lũng Silicon và Washington đang thay đổi theo hướng phức tạp hơn, khiến các ranh giới về đạo đức và lợi ích kinh tế trở nên mờ nhạt dưới áp lực của các chương trình nghị sự chính trị.
Trước đây, các tập đoàn lớn như Raytheon hay Lockheed Martin thường hoạt động như những “cánh tay nối dài” của chính phủ với sự bảo trợ chính trị ổn định qua nhiều nhiệm kỳ. Ngược lại, các công ty AI thế hệ mới dù có tốc độ phát triển vượt trội nhưng lại thiếu đi sự che chở chính trị cần thiết để tránh khỏi những biến động mỗi khi chính quyền đổi chủ. Nếu không sớm xây dựng được một chiến lược đối ngoại bền vững, cái giá mà các công ty này phải trả có thể không chỉ là thiệt hại về kinh doanh mà còn là sự xói mòn niềm tin từ chính đội ngũ nòng cốt của mình.
