Dữ liệu thị trường từ Bloomberg ghi nhận khoảng 2.400 tỷ USD đã bị thổi bay khỏi các sàn giao dịch chứng khoán Trung Quốc kể từ tháng 5. Tình trạng sụt giảm phản ánh tâm lý lo ngại sâu sắc của giới đầu tư về khả năng thương mại hóa thực tế của lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), trong bối cảnh Bắc Kinh đang nỗ lực cạnh tranh vị thế dẫn đầu công nghệ với Washington.
Áp lực vốn hóa đè nặng lên các chỉ số công nghệ
Chỉ số STAR 50 Index – thước đo theo dõi các doanh nghiệp công nghệ và đổi mới sáng tạo trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải – đã lao dốc 40% kể từ tháng 6. Cùng giai đoạn này, các rổ chỉ số vốn hóa lớn khác cũng ghi nhận mức giảm bình quân khoảng 20%.
Theo báo cáo từ ngân hàng đầu tư Goldman Sachs, các cổ phiếu liên quan đến AI hiện chiếm hơn 40% tổng giá trị vốn hóa thị trường tại Trung Quốc đại lục và Hong Kong. Tỷ trọng quá lớn này đồng nghĩa với việc bất kỳ biến động tiêu cực nào của nhóm cổ phiếu AI cũng tạo ra làn sóng bán tháo trên diện rộng.
Nghịch lý giữa dòng vốn nhà nước và sức mua thị trường
Bắc Kinh đã triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ tài chính quy mô lớn, bao gồm quỹ đầu tư AI do nhà nước hậu thuẫn với quy mô 60 tỷ nhân dân tệ bắt đầu rót vốn vào các nhà phát triển nội địa trong tháng này. Dù vậy, sức tiêu dùng trong nước tiếp tục suy yếu khiến các công ty công nghệ rất khó tìm kiếm lợi nhuận thương mại từ người dùng đại chúng.
Bà Dan Wang, Giám đốc phụ trách Trung Quốc tại Eurasia Group, nhận định: “Năm nay, biên lợi nhuận không đạt kỳ vọng trong khi Mỹ liên tục tăng lãi suất và nhu cầu nội địa Trung Quốc quá yếu. Đang có sự lo ngại chung trong giới công nghệ về việc liệu mô hình được nhà nước hậu thuẫn có vận hành hiệu quả khi thiếu vắng sức mua của thị trường hay không.”
Rào cản từ các lệnh cấm vận công nghệ của phương Tây
Bên cạnh yếu tố tài chính, nguy cơ Mỹ và các đồng minh siết chặt các hạn chế thương mại đang đe dọa trực tiếp các công ty AI Trung Quốc. Washington hiện đã cấm các dòng robot hình người (humanoid robot) có xuất xứ Trung Quốc viện dẫn lý do an ninh quốc gia, đồng thời xem xét hạn chế linh kiện phần cứng Trung Quốc trong các trung tâm dữ liệu (data centres).
Trong chiến lược AI, Bắc Kinh đặt cược lớn vào mảng trí tuệ hiện thân (embodied AI) thông qua công nghệ chế tạo robot để giải quyết bài toán già hóa dân số và thiếu hụt lực lượng lao động. Tuy nhiên, thị trường tiêu thụ hiện nay chủ yếu đến từ các viện nghiên cứu và cơ quan nhà nước thay vì khách hàng cá nhân do giá thành sản phẩm còn quá cao.
Minh chứng rõ nét nhất là cổ phiếu của Unitree, nhà sản xuất robot hàng đầu Trung Quốc, đã sụt giảm tới 50% giá trị chỉ sau một thời gian ngắn kể từ khi bắt đầu giao dịch công khai vào tháng 8 vừa qua.
Khoảng cách niêm yết giữa hai siêu cường
Trong khi thị trường phương Tây chứng kiến những thương vụ quy mô kỷ lục – đơn cử như công ty Anthropic tại Mỹ vừa nộp hồ sơ chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) với định giá có thể lên tới 100 tỷ USD – Trung Quốc hoàn toàn vắng bóng các thương vụ IPO công nghệ tầm cỡ tương đương.
Giới phân tích nhận định các nhà hoạch định chính sách Bắc Kinh khó có khả năng ban hành các gói kích thích kinh tế mang tính rủi ro cao trong giai đoạn Hội nghị Trung ương 5 khóa XX đang diễn ra, thời điểm cần duy trì sự ổn định chính trị tuyệt đối trước thềm Đại hội Đảng lần thứ 21. Sự thận trọng này khiến thị trường AI nội địa tiếp tục đối mặt với áp lực thanh khoản trong ngắn hạn.
Nguồn: The Guardian
Hỗ trợ tư vấn, đào tạo và chuyển giao giải pháp AI cho cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức.
Liên hệ qua Zalo
