“Tôi đã quan hệ với vợ của một người thừa kế tỷ phú Do Thái và buộc cô ấy phải tiết lộ bí mật trường thọ của gia đình” – câu hát mở đầu đầy giật gân từ một người làm vườn hoạt hình xuất hiện trong đoạn video quảng cáo thực phẩm chức năng trên mạng xã hội.
Sự kết hợp giữa yếu tố khiêu dâm, chủ nghĩa bài Do Thái, thuyết âm mưu và nỗi lo âu về sức khỏe chỉ là bước khởi đầu. Trong suốt bảy phút tiếp theo, với nét vẽ phẳng thiếu tự nhiên đặc trưng của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI) bắt chước hoạt hình đương đại, người làm vườn phát hiện ra những cư dân lớn tuổi trong dinh thự thường xuyên dùng tỏi ngâm lâu năm. Sau khi áp dụng thực đơn này cho người cha già yếu, anh ta bị đuổi việc vì hành vi không đứng đắn với vợ chủ nhà. Phải đến hơn sáu phút sau, video mới chính thức giới thiệu sản phẩm viên nang tỏi chế biến sẵn.
Chiến lược khai thác tâm lý phẫn nộ và định kiến xã hội
Đoạn phim trên không phải trường hợp cá biệt. Hàng nghìn quảng cáo khác nhau trên YouTube và hàng trăm chiến dịch trên Facebook đang áp dụng cùng một kịch bản: nhân vật hoạt hình hát về bí quyết sống thọ của người Do Thái, câu chuyện phụ nữ trung niên bị phản bội vì tăng cân, hoặc định kiến về thói quen ăn uống của du khách Ý và Hy Lạp trên du thuyền. Tất cả đều sử dụng nhạc nền tổng hợp (synthetic pop) và hướng người xem đến việc mua dầu kinh giới hoặc chiết xuất tỏi.
Theo giáo sư Jacob Teeny chuyên nghiên cứu tâm lý người tiêu dùng và tác động của AI tại Đại học Northwestern, các đoạn quảng cáo này đóng vai trò như “mồi nhử kích thích phản ứng sinh lý” (physiological arousal bait). Bằng cách mở đầu bằng các định kiến chủng tộc và tình tiết gây sốc, nội dung kích hoạt cảm giác phẫn nộ, ghê tởm hoặc hoài nghi, buộc người xem tiếp tục theo dõi ngay cả trong sự khó chịu. Sự bức xúc này cũng thôi thúc người dùng chia sẻ lại video lên các mạng xã hội khác để giải tỏa tâm lý, tạo ra hiệu ứng lan truyền tự nhiên.
Quy mô thương mại từ công nghệ AI giá rẻ
Công cụ thúc đẩy chiến dịch tiếp thị này chính là khả năng sản xuất video hoạt hình kèm âm nhạc với chi phí gần như bằng 0 nhờ AI. Công ty thực phẩm bổ sung Resilia đã tung ra hơn 8.000 quảng cáo trên hệ thống của Google trong vòng một năm rưỡi qua, trong đó khoảng 7.000 video chạy trên YouTube, tập trung vào định dạng YouTube Shorts. Nền tảng Meta cũng ghi nhận gần 500 biến thể quảng cáo từ thương hiệu này.
Dữ liệu thương mại điện tử cho thấy Resilia hiện là đơn vị bán chạy hàng đầu đối với các sản phẩm bổ sung kinh giới cay trên Amazon, với hơn 40.000 đơn vị sản phẩm được tiêu thụ chỉ trong một tháng gần đây. Trong hồ sơ pháp lý liên quan đến tranh chấp tên miền vào tháng 6, đại diện pháp lý của Resilia cho biết công ty đạt doanh thu trung bình 4,5 triệu USD mỗi tháng và đã chi 2,8 triệu USD cho chi phí tiếp thị kể từ khi ra mắt vào cuối năm 2024.
Mô hình này nhanh chóng xuất hiện các đơn vị sao chép. Thương hiệu chăm sóc sức khỏe Lymphoria, có chủ sở hữu đăng ký tại Trung Quốc, cũng phát hành hàng loạt video AI sử dụng tình huống nhạy cảm nơi công sở hoặc từ ngữ miệt thị chủng tộc nặng nề để quảng bá siro thảo dược thải độc.
Thách thức kiểm duyệt trên các nền tảng Big Tech
Sau khi các video bị phát giác và lan truyền hàng triệu lượt xem trên nền tảng X, đại diện của Google và Meta xác nhận đã gỡ bỏ nhiều nội dung vi phạm. Người phát ngôn của Google khẳng định nền tảng nghiêm cấm các thủ thuật giật gân nhằm thao túng người xem, đồng thời áp dụng chính sách xử lý bình đẳng bất kể video được tạo ra bằng phương thức nào. Các quảng cáo này bị xác định vi phạm quy định về nội dung câu khách (clickbait) và đưa ra tuyên bố sai lệch về sức khỏe.
Tuy nhiên, hiệu quả thực thi chính sách vẫn bộc lộ lỗ hổng kỹ thuật. Ngay sau khi Google tuyên bố gỡ bỏ, một số biến thể quảng cáo về du khách châu Âu vẫn tiếp tục xuất hiện lại trên YouTube vào ngày hôm sau. Về phía Meta, số lượng quảng cáo hoạt động của Resilia đã giảm từ 1.500 xuống dưới 500 chiến dịch sau các đợt rà soát.
Việc kết hợp giữa AI tạo sinh tốc độ cao và các thuật toán phân phối quảng cáo trực tuyến đang tạo ra một ranh giới mới đầy phức tạp, nơi các nội dung gây sốc và định kiến xã hội bị thương mại hóa nhằm tối đa hóa tỷ lệ chuyển đổi đơn hàng.
Nguồn: CNN
Hỗ trợ tư vấn, đào tạo và chuyển giao giải pháp AI cho cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức.
Liên hệ qua Zalo
