Thứ Ba vừa qua, giáo sư toán học Tristan Buckmaster từ Đại học New York (NYU) đã công bố ba chứng minh quan trọng liên quan đến bài toán Navier-Stokes – một trong bảy “Bài toán Thiên niên kỷ” với giải thưởng 1 triệu USD từ Viện Toán học Clay. Công trình này là kết quả hợp tác với nhà toán học Levent Alpöge từ Anthropic, sử dụng kết hợp các mô hình AI như Codex và Claude. Tuy nhiên, niềm vui khoa học nhanh chóng bị bao phủ bởi một tranh chấp hy hữu khi Buckmaster cáo buộc OpenAI đã tận dụng những thông tin chưa công bố của ông để “về đích” trước. Ngay sau tuyên bố của Buckmaster, OpenAI đã công bố lời giải đầy đủ cho bài toán này, khẳng định thành quả thuộc về một mô hình thế hệ mới chưa ra mắt sau khi tiêu tốn lượng tài nguyên tính toán trị giá 22,5 triệu USD. Sự việc không chỉ đơn thuần là cuộc đua giành giải thưởng khoa học, mà còn phơi bày những góc khuất về đạo đức nghiên cứu và lợi thế áp đảo của các tập đoàn công nghệ lớn trước giới học thuật truyền thống.
Tranh cãi về đạo đức nghiên cứu và quyền lực của tài nguyên tính toán
Buckmaster nghi ngờ tính minh bạch của OpenAI khi công ty này sử dụng đúng phương pháp tiếp cận đặc thù mà ông và cộng sự đã âm thầm theo đuổi, vốn không phải là hướng đi phổ biến trong giới toán học. Ông cho rằng thông tin về tiến độ nghiên cứu của mình đã bị rò rỉ tới OpenAI, khiến đội ngũ của họ quyết định dồn lực lượng và tài nguyên khổng lồ để chiếm ưu thế. Đáng chú ý, khi Buckmaster chất vấn về thời điểm bắt đầu nghiên cứu, phía OpenAI thừa nhận họ chỉ mới triển khai từ ngày 1/9 sau khi nghe tin đồn về việc bài toán sắp được giải. Nghi vấn càng trở nên nghiêm trọng khi Buckmaster từng sử dụng rộng rãi Codex – công cụ của OpenAI – để hỗ trợ tính toán, dấy lên lo ngại rằng dữ liệu tương tác của ông đã bị dùng để huấn luyện mô hình của đối thủ thông qua cơ chế tái hiện dữ liệu (regurgitation).
Căng thẳng leo thang khi Buckmaster tiết lộ những áp lực từ phía đại diện OpenAI, cụ thể là Sébastien Bubeck. Theo lời kể, Bubeck đã yêu cầu ông loại bỏ tên của Alpöge (người thuộc đối thủ Anthropic) khỏi danh sách đóng góp như một phần của thỏa thuận ngầm. Khi Buckmaster từ chối và muốn công khai sự việc, ông cáo buộc đã nhận được những lời cảnh báo mang tính đe dọa về sự nghiệp cá nhân từ phía Bubeck. Mặc dù OpenAI phủ nhận việc truy cập dữ liệu người dùng cụ thể và khẳng định lời giải của họ có sự khác biệt đáng kể về mặt kỹ thuật, nhưng sự trùng hợp về thời điểm và phương pháp vẫn khiến cộng đồng khoa học đặt dấu hỏi lớn về tính công bằng trong nghiên cứu học thuật khi đối đầu với các tập đoàn nắm giữ siêu máy tính.
Vụ việc giữa Buckmaster và OpenAI đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cách thức các nhà nghiên cứu độc lập tương tác với những nền tảng AI đóng. Nó nhắc nhở giới học thuật cần cẩn trọng hơn trong việc bảo vệ tài sản trí tuệ khi sử dụng các công cụ hỗ trợ trực tuyến. Để đảm bảo tính minh bạch, các nhà khoa học nên ưu tiên việc lưu trữ tài liệu chứng minh quá trình thực hiện và xem xét kỹ các điều khoản về quyền riêng tư dữ liệu trước khi nạp những ý tưởng đột phá vào các mô hình ngôn ngữ lớn, nhằm tránh rủi ro bị các đơn vị sở hữu nền tảng khai thác ý tưởng trái phép.
Liên hệ qua Zalo
