Công ty đường sắt JR East (East Japan Railway Company) vừa chính thức đưa vào vận hành một hệ thống robot hình người chuyên dụng nhằm xử lý các nhánh cây mọc lấn vào hành lang an toàn của đoàn tàu. Cỗ máy này đảm nhiệm những công việc nặng nhọc và nguy hiểm, thay thế các thao tác vốn tiềm ẩn rủi ro té ngã hoặc điện giật đối với công nhân kỹ thuật.
Thiết kế và cơ chế vận hành của robot ZIZAI ZX-3
Hệ thống có tên gọi chính thức là ZIZAI ZX-3, do nhà sản xuất thiết bị công nghiệp Nippon Signal chế tạo và bàn giao cho JR East. Robot bắt đầu thực hiện các công tác bảo trì quy mô đầy đủ từ tháng 10 dọc theo tuyến Koumi Line ở miền trung Nhật Bản.
Về mặt cơ khí, phần thân trên của robot được gắn trên một cần nâng thủy lực vươn cao từ toa xe bảo trì đường sắt chuyên dụng. Cấu trúc hai tay hoạt động phối hợp nhịp nhàng: một cánh tay cơ khí giữ chặt cành cây để cố định vị trí, trong khi cánh tay còn lại điều khiển cưa máy (chainsaw) để cắt đứt nhánh cây một cách chính xác.
Kiểm soát từ xa và đảm bảo an toàn lao động
Dù mang hình dáng tương tự con người, ZIZAI ZX-3 không hoạt động tự trị hoàn toàn. Toàn bộ thao tác đều được điều khiển từ xa (teleoperation) bởi một kỹ thuật viên lành nghề ngồi ở khoảng cách an toàn. Người vận hành trực tiếp quan sát và đưa ra quyết định về góc tiếp cận, vị trí kẹp cành và thời điểm khởi động lưỡi cưa.
Phương thức này cho phép giữ nguyên kỹ năng chuyên môn của người lao động nhưng loại bỏ hoàn toàn việc công nhân phải leo trèo lên vị trí cao gần đường dây điện cao thế. Trước đó, công ty đường sắt JR West cũng đã triển khai một hệ thống cánh tay robot tương tự vào tháng 7/2024 để giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực tay nghề cao do xu hướng già hóa dân số tại Nhật Bản.
Chiến lược nâng cấp công nghệ của JR East
Bên cạnh việc ứng dụng thiết bị cơ giới hóa điều khiển từ xa, JR East đang từng bước tái cấu trúc quy trình bảo dưỡng. Từ năm 2022, doanh nghiệp này đã chuyển dịch nhiều hoạt động duy tu trên tuyến Koumi Line sang khung giờ ban ngày thay vì làm việc xuyên đêm, chấp nhận tạm dừng một số chuyến tàu để tạo điều kiện làm việc an toàn hơn cho đội ngũ kỹ thuật.
Trong dài hạn, JR East tiếp tục đầu tư nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI) và thị giác máy tính (computer vision) nhằm nhận diện sớm các chướng ngại vật xâm lấn đường ray. Dẫu vậy, doanh nghiệp khẳng định các thao tác cắt tỉa bằng cưa máy vẫn cần con người kiểm soát trực tiếp để phòng ngừa rủi ro sai sót trong khu vực hạ tầng giao thông trọng yếu.
Nguồn: Fox News
Hỗ trợ tư vấn, đào tạo và chuyển giao giải pháp AI cho cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức.
Liên hệ qua Zalo
