Tờ Financial Times vừa đưa tin hai nhà sáng lập của Manus, Xiao Hong và Ji Yichao, đã bị Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia Trung Quốc (NDRC) triệu tập và áp đặt lệnh cấm xuất cảnh. Quyết định này được đưa ra ngay sau khi startup trí tuệ nhân tạo (AI) đình đám này hoàn tất thương vụ bán mình cho Meta với mức giá 2 tỷ USD. Hiện tại, Bắc Kinh đang tiến hành một cuộc điều tra chính thức để làm rõ liệu thỏa thuận thâu tóm này có vi phạm các quy định khắt khe về đầu tư nước ngoài và chuyển giao công nghệ hay không.
Trước khi rơi vào tầm ngắm của giới chức, Manus từng là cái tên gây sốt trong giới công nghệ khi ra mắt bản demo đại lý AI có khả năng lập kế hoạch du lịch và phân tích danh mục đầu tư vượt trội hơn cả Deep Research của OpenAI. Sức hút của startup này lớn đến mức quỹ đầu tư Benchmark tại Thung lũng Silicon đã dẫn đầu vòng gọi vốn 75 triệu USD, định giá công ty ở mức 500 triệu USD chỉ sau vài tuần ra mắt. Tuy nhiên, sự tham gia của các nhà đầu tư Mỹ vào một công ty có nguồn gốc Trung Quốc đã sớm vấp phải sự nghi ngại từ các chính trị gia Washington về vấn đề an ninh quốc gia.
Để né tránh những rào cản địa chính trị ngày càng phức tạp, Manus đã nỗ lực tái cấu trúc bằng cách chuyển trụ sở chính và đội ngũ nòng cốt từ Bắc Kinh sang Singapore. Khi Mark Zuckerberg quyết định chi 2 tỷ USD để thâu tóm startup này, Meta cũng cam kết sẽ cắt đứt mọi liên kết với các nhà đầu tư Trung Quốc và đóng cửa hoàn toàn các hoạt động của Manus tại quốc gia tỷ dân. Động thái này cho thấy ý định rõ ràng của đội ngũ lãnh đạo trong việc biến Manus thành một doanh nghiệp quốc tế, nằm ngoài tầm ảnh hưởng của chính quyền đại lục.
Bắc Kinh đặc biệt ác cảm với khái niệm “bán lúa non”, thuật ngữ dùng để chỉ các công ty công nghệ nội địa chuyển dịch ra nước ngoài và bán mình cho đối thủ ngoại quốc khi chưa đạt đến độ chín. Hành động này không chỉ mang theo các tài sản trí tuệ giá trị mà còn khiến Trung Quốc đối mặt với nguy cơ chảy máu nhân tài trong lĩnh vực then chốt là trí tuệ nhân tạo. Việc giới chức triệu tập lãnh đạo Manus gợi nhắc lại chiến dịch chấn chỉnh lĩnh vực công nghệ đầy cứng rắn vài năm trước, khẳng định thông điệp rằng không doanh nghiệp nào có thể tự ý thoát ly khỏi sự quản lý của nhà nước.
Dù phía Trung Quốc gọi đây là một cuộc rà soát quy định định kỳ, nhưng lệnh cấm rời khỏi đất nước đối với các nhà sáng lập cho thấy tính chất nghiêm trọng của vấn đề. Trong bối cảnh cuộc đua siêu cường AI giữa Mỹ và Trung Quốc đang ở giai đoạn quyết liệt nhất, nỗ lực “vượt rào” của Manus dường như là một canh bạc đầy rủi ro. Số phận của Xiao Hong và Ji Yichao hiện vẫn còn bỏ ngỏ khi giới chức yêu cầu những lời giải thích thỏa đáng về việc chuyển giao các thuật toán cốt lõi cho một thực thể công nghệ hàng đầu từ Hoa Kỳ.
Vụ việc của Manus là lời cảnh báo đắt giá cho các startup công nghệ đang cố gắng điều hướng giữa hai dòng xoáy quyền lực Mỹ – Trung. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp cần theo dõi sát sao các diễn biến pháp lý tiếp theo để hiểu rõ hơn về ranh giới mong manh giữa tự do kinh doanh và các ưu tiên chiến lược của quốc gia. Đừng quên cập nhật các thông tin mới nhất về thị trường công nghệ để có cái nhìn đa chiều về những biến động địa chính trị ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư toàn cầu.
