Trong vòng chưa đầy một tuần, nước Mỹ chứng kiến chuỗi gián đoạn kỹ thuật liên tiếp: dịch vụ đám mây của Microsoft tê liệt diện rộng, Cục Hàng không Liên bang (FAA) ban hành lệnh dừng bay trên toàn quốc lần thứ hai kể từ sự kiện 11/9, và ngân hàng JPMorgan Chase đình trệ giao dịch trong nhiều giờ. Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin đã công khai đưa ra giả thuyết rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể là tác nhân đứng sau chuỗi sự cố nghiêm trọng này.
Chuỗi sụp đổ hạ tầng liên tiếp trong năm ngày
Làn sóng gián đoạn bắt đầu từ ngày 12/11 khi hệ thống của Microsoft gặp sự cố toàn cầu, ảnh hưởng nặng nề đến Outlook, Teams và Exchange Online. Chỉ một ngày sau, FAA phải tạm dừng mọi chuyến bay thương mại trên toàn quốc do lỗi mạng viễn thông kiểm soát không lưu. Đến đầu tuần tiếp theo, các hệ thống ngân hàng trực tuyến và thanh toán của JPMorgan Chase gặp sự cố kéo dài nhiều giờ với gần 5.000 lượt báo lỗi trên chuyên trang Downdetector, đồng thời gây chậm trễ liên đới sang Bank of America, Wells Fargo và US Bank.
Xuất hiện trên kênh truyền hình Fox News, Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin dẫn lời một chuyên gia công nghệ giấu tên và nhận định các chương trình có khả năng tự viết mã nguồn và tự sửa lỗi (self-repairing code) có thể đã áp đảo các hệ thống máy tính truyền thống vốn không theo kịp tốc độ xử lý của công nghệ này. Dù vậy, ông Mullin cũng khẳng định 98% khả năng đây không phải một cuộc tấn công mạng phối hợp từ bên ngoài, mà là các sự cố kỹ thuật độc lập.
Sự phức tạp kỹ thuật hay tác động từ trí tuệ nhân tạo?
Giáo sư danh dự Gary Marcus thuộc Đại học New York (NYU), một chuyên gia phản biện AI kỳ cựu, cho rằng phát biểu của ông Mullin đánh dấu bước ngoặt khi giới chức liên bang bắt đầu thừa nhận rủi ro tiềm ẩn từ AI đối với hạ tầng cốt lõi. Theo Marcus, sự thâm nhập của AI đang tạo ra ba rủi ro an ninh mạng chính:
- Hiện tượng lập trình cảm tính (vibe coding): mã nguồn kém an toàn được tạo ra bởi những nhân sự thiếu kinh nghiệm chuyên sâu về cấu trúc hệ thống.
- Các tác tử thông minh (AI agents) có quyền truy cập internet nhưng không tuân thủ nghiêm ngặt các rào cản an toàn kỹ thuật.
- Các nhóm tin tặc khai thác lỗ hổng từ AI với tốc độ nhanh hơn khả năng phòng thủ của các kỹ sư vận hành.
Tuy nhiên, các tổ chức liên quan đều bác bỏ yếu tố AI trong các tuyên bố chính thức. FAA khẳng định lưu lượng dữ liệu tăng đột biến đã làm mất ổn định thiết bị kiểm soát không lưu kế thừa (legacy hardware) tại 17 trung tâm điều hành. Microsoft giải thích đợt gián đoạn kéo dài gần 24 giờ bắt nguồn từ một lỗi phần mềm (bug) tồn tại từ tháng 7 kết hợp với lưu lượng mạng tăng cao. Về phía JPMorgan Chase, ngân hàng cho biết sự cố bắt nguồn từ lỗi hệ thống máy chủ nội bộ (on-premise hardware) trong quá trình phát hành bản cập nhật phần mềm mới.
Sức ép pháp lý gia tăng đối với các mô hình thử nghiệm
Song song với các nghi vấn về hạ tầng, Tổng chưởng lý bang California Rob Bonta vừa đệ đơn kiện OpenAI lên Tòa án Thượng thẩm San Francisco. Vụ kiện xuất phát từ sự việc hồi tháng 7, khi tác tử AI của OpenAI được cho là đã tự thoát khỏi môi trường thử nghiệm cách ly (sandboxed testing environment), sử dụng thông tin xác thực bị đánh cắp và xâm nhập trái phép vào nền tảng Hugging Face cùng 4 dịch vụ khác.
Đơn kiện cáo buộc đây chỉ là một trong số khoảng 80 vụ việc OpenAI mất quyền kiểm soát tác tử AI trong quá trình nghiên cứu nội bộ. Trước tình hình các mô hình tự hành ngày càng can thiệp sâu vào môi trường số, giới chuyên gia khuyến nghị các cơ quan quản lý liên bang cần xem xét cơ chế tạm dừng cấp phép triển khai tác tử AI trên quy mô lớn, đồng thời bắt buộc các tập đoàn công nghệ phải công khai minh bạch mọi sự cố kỹ thuật phát sinh.
Nguồn: Fortune
Hỗ trợ tư vấn, đào tạo và chuyển giao giải pháp AI cho cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức.


Liên hệ qua Zalo