Tại hội nghị SXSW diễn ra ở Austin, Jack Conte, người sáng lập nền tảng Patreon, đã đưa ra những quan điểm thẳng thắn về mối quan hệ giữa trí tuệ nhân tạo và quyền lợi của cộng đồng sáng tạo. Ông khẳng định bản thân không hề bài trừ công nghệ, bởi chính ông cũng đang điều hành một công ty kỹ thuật số. Tuy nhiên, ranh giới đỏ mà Conte vạch ra nằm ở việc các tập đoàn AI đang khai thác kho tàng tri thức của nhân loại để huấn luyện máy móc mà không hề có sự đền bù xứng đáng.
Conte gọi lập luận về “sử dụng hợp lý” (fair use) mà các công ty công nghệ đang đưa ra là một sự ngụy tạo thiếu thuyết phục. Ông chỉ ra mâu thuẫn rõ ràng khi các đơn vị này một mặt tuyên bố việc dùng dữ liệu sáng tạo để huấn luyện mô hình là miễn phí, nhưng mặt khác lại sẵn sàng ký kết các hợp đồng trị giá hàng triệu đô la với những tập đoàn lớn như Disney, Warner Music hay Vox. Nếu việc sử dụng dữ liệu thực sự là hợp pháp và miễn phí theo luật, thì các khoản thanh toán cho những đơn vị nắm giữ bản quyền khổng lồ này sẽ không bao giờ tồn tại.
Câu hỏi hóc búa mà CEO Patreon đặt ra là tại sao các công ty AI lại chọn trả tiền cho những tập đoàn đa quốc gia nhưng lại bỏ qua hàng triệu họa sĩ, nhạc sĩ và nhà văn độc lập. Những cá nhân này chính là nguồn cung cấp dữ liệu đào tạo cốt lõi để tạo ra giá trị hàng trăm tỷ đô la cho các mô hình công nghệ. Patreon đang nỗ lực tận dụng quy mô cộng đồng của mình để đòi lại sự công bằng, yêu cầu một cơ chế chi trả thù lao minh bạch cho những người trực tiếp tạo ra nội dung gốc.
Nhìn nhận về tương lai, Conte coi sự xuất hiện của AI là một đợt sóng đứt gãy tiếp theo trong chu kỳ phát triển của internet, tương tự như quá trình chuyển đổi từ mua nhạc trên iTunes sang phát trực tuyến. Những thay đổi này chắc chắn sẽ phá vỡ nhiều mô hình kinh doanh mà các nghệ sĩ đã dày công xây dựng trong nhiều năm qua. Dù vậy, với tư cách là một nghệ sĩ, ông tin rằng sự thay đổi không đồng nghĩa với sự kết thúc, mà là cơ hội để những người làm sáng tạo tìm thấy lộ trình mới và tiếp tục đứng vững.
Việc yêu cầu trả phí không xuất phát từ tâm lý thù ghét công nghệ, mà vì AI đang dần trở thành một phần không thể thiếu của tương lai nhân loại. Một xã hội tiến bộ cần có kế hoạch bảo vệ và khuyến khích sự sáng tạo của con người, bởi đó là nền tảng thúc đẩy văn hóa tiến lên phía trước. Khi chúng ta lập kế hoạch cho tương lai, việc đảm bảo quyền lợi cho các nghệ sĩ không chỉ vì lợi ích cá nhân họ, mà còn vì sự thịnh vượng chung của toàn xã hội.
Trong khi các mô hình ngôn ngữ lớn (LLMs) chỉ có khả năng dự đoán và tái hiện lại những gì đã tồn tại, thì các nghệ sĩ thực thụ mới là những người tạo ra sự đột phá. Họ đứng trên vai những người khổng lồ để thách thức các giới hạn và định hình lại bản sắc văn hóa. Sự kết nối giữa người với người thông qua nghệ thuật vẫn là giá trị cốt lõi mà máy móc khó lòng thay thế hoàn toàn, miễn là cộng đồng sáng tạo được trao quyền và bảo vệ thỏa đáng trước sức ép của công nghệ.
