Tại Southaven, Mississippi, dự án nhà máy điện của xAI đang trở thành tâm điểm của những tranh cãi gay gắt khi cư dân địa phương phải chịu đựng tiếng gầm rú liên tục từ 27 tuabin khí tạm thời. Những cỗ máy này, vốn được lắp đặt để cung cấp năng lượng cho tham vọng trí tuệ nhân tạo của Elon Musk, phát ra những âm thanh rít cao độ và những tiếng nổ đột ngột xuyên đêm. Để xoa dịu dư luận, xAI đã chi 7 triệu USD để xây dựng một bức tường ngăn âm thanh, nhưng nỗ lực này dường như đã phản tác dụng.
Cư dân sống quanh khu vực không ngần ngại gọi đây là “bức tường Temu” – một cách ví von đầy châm biếm với sàn thương mại điện tử nổi tiếng với hàng hóa giá rẻ, kém chất lượng. Sự thất vọng không chỉ đến từ tiếng ồn không hề thuyên giảm mà còn từ sự thiếu minh bạch của chính quyền địa phương và doanh nghiệp. Trong khi các tuabin vẫn hoạt động ngày đêm, những lo ngại về ô nhiễm môi trường, rủi ro sức khỏe và sự sụt giảm giá trị bất động sản đang đẩy cộng đồng vào trạng thái bất an tột độ.
Hiệu quả gây tranh cãi của công trình triệu đô
Dù tiêu tốn khoản kinh phí khổng lồ, bức tường chống ồn của xAI bị cư dân đánh giá là gần như vô tác dụng trong việc triệt tiêu âm thanh công nghiệp. Taylor Logsdon, một cư dân sống gần nhà máy, cho biết những tiếng nổ và âm thanh rít như động cơ phản lực vẫn vang vọng khắp vùng, khiến vật nuôi hoảng loạn và con người mất ngủ. Các đoạn video được ghi lại cho thấy tiếng ồn không chỉ là một dải âm đều đặn mà còn bao gồm những xung âm tần số cao, dễ dàng vượt qua các vách ngăn vật lý thông thường.
Các phân tích từ tổ chức Safe and Sound Coalition chỉ ra rằng cường độ âm thanh hàng ngày từ các tuabin thậm chí còn cao hơn mức độ gây khó chịu của pháo hoa đêm giao thừa. Sự thất vọng của cộng đồng càng tăng lên khi xAI chưa từng công bố báo cáo phân tích tiếng ồn chính thức nào cho công chúng. Các chuyên gia kỹ thuật nhận định rằng với khoảng cách quá gần khu dân cư, các biện pháp ngăn chặn bề mặt khó có thể xử lý được các thành phần tần số thấp vốn có khả năng lan truyền xa và xuyên thấu mạnh mẽ.
Góc khuất về tính minh bạch và trách nhiệm quản lý
Quá trình triển khai dự án tại Southaven đang đối mặt với những nghi vấn lớn về tính minh bạch. Khi Safe and Sound Coalition yêu cầu truy cập hồ sơ công khai về việc miễn trừ các quy định tiếng ồn hoặc chi tiết kỹ thuật của bức tường, họ chỉ nhận được sự im lặng hoặc những câu trả lời thoái thác. Các giám đốc quy hoạch và nhân viên cấp phép của thành phố đều tuyên bố không nắm giữ hồ sơ hoặc không tham gia vào quá trình giám sát công trình này.
Sự thiếu hụt tài liệu này tạo ra một “khoảng trống trách nhiệm”, khiến người dân không thể hiểu được các quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của họ đã được phê duyệt như thế nào. Jason Haley, người đồng sáng lập liên minh, nhấn mạnh rằng thành phố lẽ ra phải yêu cầu xAI hoàn thiện các biện pháp chống ô nhiễm trước khi vận hành máy móc. Việc doanh nghiệp tận dụng các lỗ hổng pháp lý để vận hành tuabin không cần giấy phép trong 12 tháng đầu tiên bị coi là hành động phớt lờ quyền lợi cộng đồng để ưu tiên tốc độ phát triển công nghệ.
Hệ lụy sức khỏe và rủi ro môi trường dài hạn
Mối đe dọa từ nhà máy điện của xAI không chỉ dừng lại ở tiếng ồn mà còn mở rộng sang các vấn đề về khí thải và nguồn nước. Theo báo cáo từ Trung tâm Luật Môi trường miền Nam (SELC), việc vận hành 41 tuabin vĩnh viễn trong tương lai có thể gây ra thiệt hại về sức khỏe trị giá từ 30 đến 44 triệu USD mỗi năm. Các rủi ro bao gồm gia tăng tỷ lệ hen suyễn, đau tim và đột quỵ do ô nhiễm bụi mịn, đặc biệt ảnh hưởng nặng nề đến các cộng đồng yếu thế và người da màu trong khu vực.
Bên cạnh đó, việc thiếu hệ thống xử lý nước xám gần nhà máy làm dấy lên lo ngại về việc nguồn nước uống chính của thành phố có thể bị nhiễm độc bởi các hóa chất công nghiệp. Những tờ rơi cảnh báo được phân phát trong cộng đồng nhấn mạnh rằng giá trị bất động sản, lưới điện địa phương và chất lượng không khí đều đang nằm trong vùng nguy hiểm. Sự thiếu vắng một kế hoạch bảo vệ môi trường rõ ràng khiến cư dân cảm thấy họ đang phải đánh đổi tương lai bền vững để lấy những hứa hẹn mơ hồ về tăng trưởng kinh tế.
Phản ứng từ chính quyền và triển vọng pháp lý
Trước làn sóng phản đối, Thị trưởng Darren Musselwhite đã gây tranh cãi khi cho rằng những lời chỉ trích mang tính chính trị và gán mác cho những người phản đối là “những kẻ ghét bỏ Elon Musk”. Tuy nhiên, người dân khẳng định mối quan tâm của họ hoàn toàn dựa trên thực tế cuộc sống bị đảo lộn. Trong khi chính quyền bang Mississippi kỳ vọng dự án sẽ mang lại hàng triệu USD và việc làm, cộng đồng lại phải đối mặt với chi phí y tế và sự sụt giảm chất lượng sống mà không có bất kỳ sự đền bù nào.
Về mặt pháp lý, các tổ chức như SELC và NAACP đã gửi thông báo dự định kiện xAI vì vi phạm các quy định của Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA). Mặc dù lãnh đạo EPA hiện tại đang có xu hướng đẩy nhanh tiến độ cấp phép cho các trung tâm dữ liệu AI, nhưng áp lực từ các vụ kiện và sự phản kháng của cộng đồng có thể buộc các cơ quan chức năng phải thắt chặt giám sát. Một bức tường chống ồn thứ hai đang được lên kế hoạch, nhưng nếu không có dữ liệu đo lường minh bạch và sự giám sát độc lập, niềm tin của cư dân Southaven vẫn sẽ là một thứ xa xỉ.
